vrijdag 9 februari 2018
Volume 3
De teksten zullen vast van pas komen bij de voorbereiding op de jaarlijkse Internetwedstrijd van Intersteno (dit jaar van 23 april tot 9 mei) en het Nederlands Kampioenschap van 26 mei in Almelo.
Het Grote Wedstrijdtekstenboek Volume 3 is 336 pagina’s dik en bevat 39 wedstrijdteksten van verschillende lengte, afkomstig van verschillende typewedstrijden en typetrainingen vanaf 1969 tot heden. Het eerste deel van het boek bevat Nederlandstalige teksten; in deel 2 vind je een selectie anderstalige teksten (Engels, Duits, Frans, Hongaars, Italiaans en Zweeds). De recentste teksten zijn enkele anderstalige teksten van het WK van Berlijn 2017. (De Nederlandstalige tekst van dat WK kreeg je al in Volume 2.)
Mocht je een fout of een vermeende fout opmerken (niet enkel in de wedstrijdteksten maar om het even waar in het boek, ook in de eerder verschenen volumes), aarzel dan niet om het mij te melden, zodat ik de fout bij een toekomstige update kan herstellen. Melden kan door een reactie te plaatsen op deze blog of door een e-mail te sturen aan gwtb@gebotopia.be.
Ook met dit boek kun je uiteraard weer gebruik maken van de GWTB Service om je teksten te laten nakijken, zodat je meteen kunt zien welke fouten je hebt gemaakt.
Ik wens je veel plezier met Het Grote Wedstrijdtekstenboek Volume 3 en veel succes met de verderzetting van je carrière als wedstrijdtypist!
woensdag 7 februari 2018
Het Grote Typeknipselboek
Naast Het Grote Wedstrijdtekstenboek ben ik nu ook begonnen met een tweede groots opgezet project in verband met de wedstrijden (snel)typen: Het Grote Typeknipselboek.
In de loop der jaren zijn er in kranten en tijdschriften al heel wat artikels verschenen over de wedstrijden machineschrijven en computertypen. De bedoeling van Het Grote Typeknipselboek is om zo veel mogelijk van die artikels te verzamelen. Uiteindelijk wil ik daar dus een boek mee maken, maar voor het zover is, moet ik eerst zo veel mogelijk materiaal bij elkaar zien te sprokkelen.
Eerst heb ik mijn eigen verzameling krantenknipsels, die ik al jarenlang in een ringmap bewaar, gedigitaliseerd. Momenteel ben ik bezig met het digitaliseren van het uitgebreide archief van Gabriël Dujardin, meervoudig Belgisch kampioen sneltypen, die al meer dan een halve eeuw aan de typewedstrijden deelneemt en die zelf jarenlang de provinciale wedstrijden in West-Vlaanderen heeft georganiseerd. Gabriël beschikt over een grote verzameling knipsels en ander historisch materiaal.
Met dat digitaliseren zal ik nog wel een poosje zoet zijn. Ik beperk me niet enkel tot het inscannen en/of overtypen van de kranten- en tijdschriftenknipsels. Ik voeg ook metadata toe aan alle knipsels: uit welke krant of uit welk tijdschrift komt het knipsel en wanneer is het gepubliceerd, over welke wedstrijd gaat het, en welke personen, instituten en organisaties worden erin vermeld? Met die informatie kan ik dan indexen maken, die de lezer zullen toelaten om heel snel de knipsels terug te vinden waar hij naar op zoek is.
Je begrijpt al dat zoiets veel werk vergt, dat ik dus nog veel tijd nodig heb, en dat het boek nog niet meteen voor morgen is. Maar omdat ik in deze fase zo veel mogelijk knipsels wil verzamelen, doe ik hier alvast een oproep aan iedereen die me aan extra materiaal kan helpen.

Als jij ook ergens in een kast een ringmap hebt zitten waarin je krantenknipsels bewaart van de typewedstrijden waar je zelf aan hebt deelgenomen, dan ben ik uiteraard erg geïnteresseerd in je verzameling. Ik ben geïnteresseerd in alle (Nederlandstalige) artikels over typewedstrijden in België, Nederland, en eigenlijk om het even waar, en ook in interviews met of portretten van wedstrijddeelnemers.
Als je zelf in de gelegenheid bent om de knipsels in te scannen, dan kun je de scans per e-mail opsturen naar gtkb@gebotopia.be. Heb je geen scanner of zie je het niet zitten om alles zelf in te scannen, contacteer me dan op hetzelfde e-mailadres en we spreken af hoe jouw krantenknipsels tot bij mij zullen geraken.
Als je over extra informatie over de artikels beschikt, vermeld die informatie er dan ook bij. Ik ben geïnteresseerd in volgende gegevens:
- naam van de krant of het tijdschrift, datum van publicatie en eventueel paginanummer (bv. Krant van West-Vlaanderen / Brugsch Handelsblad, 4 september 2015, p. 33)
en voor zover dat niet uit de tekst van het artikel mocht blijken:
- naam van de wedstrijd (bv. West-Vlaams Kampioenschap)
- plaats en datum van de wedstrijd (bv. Poperinge, 28 februari 1981)
Beschik je niet over die gegevens, dan is dat niet zo erg. Maar als die informatie wel gekend is, zo veel te beter.
Alvast hartelijk bedankt voor jullie medewerking.
donderdag 18 januari 2018
Volume 2 update

Ik wil hier graag nog eens van de gelegenheid gebruik maken mijn eerdere oproep aan alle lezers en gebruikers van Het Grote Wedstrijdtekstenboek te herhalen: mocht je een fout of een vermeende fout opmerken (niet enkel in de wedstrijdteksten maar om het even waar in het boek), aarzel dan niet om het mij te melden, zodat ik de fout bij een volgende update kan herstellen. Melden kan door een reactie te plaatsen op deze blog of door een e-mail te sturen aan gwtb@gebotopia.be.
Heb je al een of meer wedstrijdteksten uit het boek afgedrukt, vervang dan volgende pagina’s nadat je de update gedownload hebt:
| Pagina’s (boek) | Tekst nr. | Pagina’s (tekst) |
|---|---|---|
| 180-187 | 224 | 8-15/15 |
donderdag 16 november 2017
Afbreekstreepjes
Behalve het aanpassen van oude teksten aan de nieuwe spelling, heb ik nóg een belangrijke wijziging aangebracht aan de oudere wedstrijdteksten die in Het Grote Wedstrijdtekstenboek zijn opgenomen. Ik heb namelijk alle woordafbrekingen verwijderd en alle regeleinden vervangen door een spatie.
In die oudere teksten werd vaak veelvuldig gebruik gemaakt van afbreekstreepjes aan het einde van een regel. Voordat de computer zijn intrede deed op typewedstrijden, was dat heel gebruikelijk. Het was dan de bedoeling dat de tekst regel per regel werd overgetypt, met inbegrip van afbreekstreepjes en regeleinden. Sedert de opkomst van het computertypen wordt de tekst doorlopend ingetypt, zonder dat woorden afgebroken worden en zonder dat je aan het eind van elke regel op de entertoets moet drukken.
Bij alle oude teksten die in Het Grote Wedstrijdtekstenboek zijn opgenomen, heb ik al die afbreekstreepjes aan het einde van een regel dus verwijderd. In sommige gevallen heeft dat een invloed op de spelling van een woord. Zo wordt een woord als ‘creëren’ afgebroken als ‘cre-eren’. Merk op dat de trema wegvalt wanneer het woord op die plaats wordt afgebroken. Stond er in de originele tekst ‘ge-ind’, dan heb ik daar dus ‘geïnd’ (met trema) van moeten maken.

Ook in het Duits was er een vreemde regel, namelijk bij het afbreken van woorden met ck. Zo werd ‘Brücke’ afgebroken als ‘Brük-ke’. Merk op dat de c verandert in een k wanneer het woord op die plaats wordt afgebroken. Stond er in de originele tekst ’Druk-ker’, dan heb ik daar dus weer ‘Drucker’ van moeten maken. Bij de Duitse spellinghervorming van 1996 werd die regel overigens afgeschaft. Woorden met ck worden voortaan afgebroken vóór de ck, dus niet meer tussen de c en de k (bv. ‘Brü-cke’, ‘Dru-cker’).
Een modern tekstverwerkingsprogramma als Microsoft Word 2016 zal deze speciale, taalafhankelijke regels automatisch toepassen. Typ in Word maar eens een stukje tekst met een woord als ‘gecreëerd’, en zorg er dan voor (bijvoorbeeld door aanpassen van marges of tekengrootte, of door tekst toe te voegen) dat het woord afgebroken wordt. Je zult zien dat Word bij het afbreken automatisch de trema zal weglaten. Gebruikers van LibreOffice Writer moeten we hier helaas teleurstellen: het woordafbrekingsalgoritme van LibreOffice kent deze regel blijkbaar niet en zal de trema verkeerdelijk laten staan bij het afbreken!
donderdag 26 oktober 2017
Wie heeft nog teksten?
Toen ik met dit project begon, had ik twee grote doelstellingen voor ogen: enerzijds zo veel mogelijk oefenmateriaal in een aantrekkelijke vorm ter beschikking stellen voor wie zich wil voorbereiden op nationale en internationale wedstrijden computertypen; anderzijds met Het Grote Wedstrijdtekstenboek een zo volledig mogelijk digitaal archief aanleggen van de wedstrijdteksten die in de loop der jaren gebruikt werden in België, Nederland en de ons omringende landen en op de wereldkampioenschappen van Intersteno.
Ik begon met mijn eigen papieren archief te digitaliseren: teksten die ik heb bewaard van wedstrijden waaraan ik zelf heb deelgenomen. Daarna volgde al snel de nog uitgebreidere verzameling wedstrijdteksten van Gabriël Dujardin, ex-kampioen van België, die al meer dan een halve eeuw aan typewedstrijden deelneemt.
Maar misschien hebben jullie, beste lezers, op zolder, in de kelder, ergens helemaal achterin een kast of onderin een lade, ook nog een stapeltje wedstrijdteksten liggen die nog niet in mijn verzameling zitten? Ook júllie teksten wil ik graag opnemen in een volgend volume van Het Grote Wedstrijdtekstenboek.
Dus vandaar deze oproep: stuur me jullie wedstrijdteksten op!

Maar voor je de moeite neemt een tekst in te scannen en op te sturen, controleer je natuurlijk best even of de tekst nog geen deel uitmaakt van de teksten die ik voor Het Grote Wedstrijdtekstenboek verzameld heb. Dat kun je doen door in de Titelindex te kijken. Dat is een lijst met de titels van de teksten die ik in mijn bezit heb. Sommige daarvan zijn al in Het Grote Wedstrijdtekstenboek opgenomen, andere staan in de wachtrij voor een volgend volume. De titel van een tekst bestaat bijna altijd uit de eerste woorden van de betreffende tekst. Op die manier kun je gemakkelijk controleren of je tekst er al bij zit of niet.
Als je zelf in de gelegenheid bent om teksten in te scannen, dan kun je de scans per e-mail opsturen naar gwtb@gebotopia.be. Scan de teksten bij voorkeur in als een PDF-document. Heb je geen scanner of zie je dat niet zitten, contacteer me dan op hetzelfde e-mailadres en we spreken af hoe jouw teksten tot bij mij zullen geraken.
Als je over extra informatie over de teksten beschikt, vermeld die informatie er dan ook bij. Ik ben geïnteresseerd in volgende gegevens:
- naam van de wedstrijd (bv. Kampioenschap van België)
- plaats en datum van de wedstrijd (bv. Brussel, 20 mei 1971)
- wedstrijdonderdeel of -categorie (bv. snelheidsproef senioren)
- bron van de tekst: auteur, titel van boek of tijdschriftenartikel, naam van het tijdschrift, uitgever, publicatiedatum, pagina’s
Beschik je niet over die gegevens, dan is dat geen ramp. Maar als die informatie wel gekend is, zo veel te beter.
Alvast hartelijk dank voor jullie medewerking.
vrijdag 20 oktober 2017
Shift Lock of Caps Lock uitschakelen
Het is je beslist al eens overkomen: je hapert per ongeluk aan de Shift Lock- of Caps Lock-toets, en voor je het in de gaten hebt, heb je drie regels tekst in hoofdletters getypt. Als zoiets gebeurt tijdens een typewedstrijd, dan betekent dat heel wat tijdverlies alvorens je alles weer hersteld hebt. Kostbare aanslagen gaan op die manier verloren.
En dat terwijl je die Caps Lock in de praktijk eigenlijk (bijna) nooit gebruikt. Want zeg nu zelf, wanneer heb je nog eens een volledige regel in hoofdletters moeten typen? De Caps Lock is een anachronisme geworden, een reliek uit het schrijfmachinetijdperk, toen het gebruik van hoofdletters zowat de enige manier was om tekst te benadrukken.
Tegenwoordig doen we dat anders. In tussenkopjes en op andere plaatsen waar we de aandacht van de lezer willen trekken, gebruiken we cursief, vet, een ander lettertype, grotere tekens of zelfs een hip kleurtje. Alles in hoofdletters zetten is heel erg ouderwets. Dat doen we eigenlijk niet meer. En willen we toch een kopje, een titel, een kop- of voettekst in kapitalen hebben, dan passen we gewoon een stijl toe die alles automatisch in hoofdletters plaatst.
Als die Caps Lock dan in de praktijk eigenlijk bijna nooit gebruikt wordt, dan is het des te jammerder dat die toets ons tijdens een wedstrijd in de problemen kan brengen wanneer we er per ongeluk op drukken.
Als we de Caps Lock nu eens voorgoed zouden kunnen uitschakelen? Of naar de andere kant van het toetsenbord zouden kunnen verhuizen, waar we er niet per ongeluk aan kunnen haperen? Welnu: dat kan. Hieronder leg ik uit wat Windows-gebruikers daaraan kunnen doen. (Als je een MacOS- of Linux-gebruiker bent, zul je even moeten googelen voor de juiste instructies.)

Via een eenvoudige aanpassing in het register van Windows kun je het gedrag van de Caps Lock- of Shift Lock-toets aanpassen. De hele procedure staat beschreven op How-To Geek, een website met tal van interessante computerweetjes (op die site vinden overigens ook MacOS-gebruikers alle nodige uitleg).
Als je geen echte computergeek bent en het niet aandurft om handmatige aanpassingen aan het register te doen – om het register aan te passen moet je heel goed weten wat je doet, of het kan behoorlijk fout gaan, en wij zijn niet verantwoordelijk voor gebeurlijke ongevallen! – dan kun je eenvoudig deze scripts downloaden:
In het zip-bestand vind je een aantal reg-bestanden. Dat zijn kleine bestanden met instructies voor wijzigingen aan het register. Je kunt ze uitvoeren door erop te dubbelklikken. Elk van die bestandjes doet iets. Hieronder een overzicht van de reg-bestanden en wat ze precies doen:
KillCapsLock.reg schakelt Caps Lock uit
SwitchCapsToScrollLock.reg schakelt Caps Lock uit en maakt Scroll Lock de nieuwe Caps Lock
ChangeCapsToControl.reg verandert Caps Lock in Ctrl
ChangeCapsToShift.reg verandert Caps Lock in Shift
DisableKeyboardRemap.reg maakt bovenstaande aanpassingen weer ongedaan
Wil je helemaal komaf maken met de Caps Lock, dan gebruik je KillCapsLock.reg. Denk je dat je de Caps Lock af en toe toch nog nodig zult hebben, dan kun je de Caps Lock-functie toewijzen aan een andere toets die je nooit gebruikt: de Scroll Lock. Die toets vind je normaal gezien ergens rechtsboven. Hij zit zo ver weg dat je er nooit per ongeluk op zult drukken. Wil je na wat experimenteren toch liever alles terug normaal hebben, gebruik dan DisableKeyboardRemap.reg om de oorspronkelijke werking van de Caps Lock te herstellen.
Let op: na het aanpassen van het register zul je nog niet meteen verandering merken. Je moet de computer opnieuw opstarten om de aanpassingen in werking te laten treden.
Voor het aanbrengen van wijzigingen aan het register van Windows (en dus ook voor het uitvoeren van reg-bestanden) heb je administrator-rechten nodig. Het register wijzigen doe je uiteraard helemaal op eigen risico. Veel succes ermee!
dinsdag 17 oktober 2017
Nieuwe spelling
Sedert de spellinghervorming van 1995 is er één officiële spelling voor het Nederlands; vóór die tijd kon je kiezen uit de voorkeurspelling en de zogenaamde progressieve spelling. Het belangrijkste verschil tussen beide spellingen zat in het gebruik van de letters c en k. Zo mocht je volgens de progressieve spelling ‘produkt’ en ‘aktiviteit’ schrijven; volgens de voorkeurspelling was het ‘product’ en ‘activiteit’.
Als we voor Het Grote Wedstrijdtekstenboek de oorspronkelijke teksten letterlijk zouden overnemen, dan zou het boek een allegaartje worden van verschillende spellingen. Dat is niet goed voor de wedstrijdtypist die de teksten wil gebruiken om zich voor te bereiden op toekomstige wedstrijden. Bij die toekomstige wedstrijden zal immers de hedendaagse spelling gebruikt worden, niet de verschillende spellingen die vóór 1995 in gebruik waren.
Bij het overtypen van een tekst maken heel wat wedstrijdtypisten gebruik van spellingcontrole, zodat ze de meeste typefouten kunnen vinden en herstellen. De spellingcontrole van een modern tekstverwerkingsprogramma maakt uiteraard gebruik van een woordenboek dat op de officiële spelling gebaseerd is. Daarom alleen al is het gewoon veel praktischer om alleen maar teksten over te typen die de hedendaagse spelling gebruiken.

De spellinghervorming van 1995 beperkte zich niet tot het wegwerken van de verschillen tussen de voorkeurspelling en de progressieve spelling; ook de regels voor de tussen-n, de tussen-s, het gebruik van het liggend streepje, het gebruik van hoofdletters en nog enkele andere zaken zijn toen aangepast.
Niet enkel het Nederlands, maar ook het Duits heeft een belangrijke spellinghervorming achter de rug. Ook de Duitse teksten die in Het Grote Wedstrijdtekstenboek zijn opgenomen, heb ik daarom aangepast. Het belangrijkste verschil is hier het gebruik van de Eszett (ß). Het aantal woorden waar de ß gebruikt wordt, is kleiner geworden; in heel wat woorden is de ß nu vervangen door ss. Voor ons alvast een voordeel, want de ß is een teken dat niet op een Belgisch azertyklavier of een Nederlands qwertyklavier staat.
Tot slot nog dit: je weet wellicht dat ik met Het Grote Wedstrijdtekstenboek twee grote doelstelling heb: (1) het ter beschikking stellen van oefenmateriaal voor wedstrijdtypisten, en (2) het aanleggen van een digitaal archief van teksten die op voorbije wedstrijden gebruikt zijn. Het weze duidelijk dat de aanpassing aan de nieuwe spelling voor doel 1 alvast een goede zaak is, maar wat met doelstelling 2? Is het daarvoor niet beter om de teksten in hun oorspronkelijke vorm te bewaren?
Ja, misschien wel. Maar geen nood. In mijn digitale archief bewaar ik ook de pdf-bestanden met de ingescande pagina’s. Die bestanden geven dus de oorspronkelijke wedstijdteksten weer, inclusief de oorspronkelijke spelling en eventuele typefouten of andere onvolkomenheden. Die oorspronkelijke pagina’s zul je echter niet in het boek terugvinden. Maar wees blij, want het is lang niet altijd een pretje om die originele teksten over te typen. Sommige pagina’s zijn moeilijk leesbaar, zijn geperforeerd waardoor hier en daar een letter is weggevallen, vertonen duidelijke sporen van roestige paperclips of nietjes, en ze vormen een allegaartje van verschillende lettertypes, spellingen en spatiëringen. Het Grote Wedstrijdtekstenboek daarentegen is een toonbeeld van uniformiteit: alle teksten in hetzelfde lettertype, in de (nieuwe) officiële spelling, en consequent gespatieerd. Uit zo’n boek een tekst overtypen is een waar plezier!
